Maak goede stemopnamen met de juiste akoestiek en plaatsing van je microfoon

In één van de afleveringen van ‘Tips voor je podcast’ gaf ik tips voor het kiezen van een goede podcastmicrofoon. En misschien denk je wel dat je flink moet investeren in apparatuur om je stemopname zo professioneel als de grote podcasts te laten klinken. Natuurlijk, er is een duidelijk verschil tussen een microfoon van 30 euro of 300 euro, maar veel belangrijker is hoe je die microfoon gebruikt! Mijn stelling: de akoestiek van de ruimte waar je opneemt en de positie van je microfoon zijn 10x belangrijker dan de prijs van je apparatuur. In dit artikel leg ik uit hoe je in een opnameruimte met een goede akoestiek, en de juiste positie van je microfoon goed klinkende stemopnamen maakt. Met wat voor microfoon dan ook.

Akoestiek van de ruimte

Ok, om te beginnen is de akoestiek van de ruimte waar je opneemt belangrijk. Een opname klinkt goed verstaanbaar en professioneel als de stem zo ‘droog’ mogelijk te horen is. Daar bedoel ik mee dat puur jouw stem te horen is, en dat deze niet verzuipt in nare galm en resonanties van de ruimte waar je opneemt.

Natuurlijk heeft niet iedereen thuis een geluidsstudio, maar je kunt best in de buurt komen. En dat bereik je door een opnameruimte te kiezen die:

  • Liever wat kleiner dan wat groter is
  • Veel meubels en veel stoffering heeft, denk aan tapijt en gordijnen. 
  • Ook heeft ‘ie zo min mogelijk gladde oppervlakken. Die reflecteren namelijk geluid waardoor je die galm krijgt.

Positie van je microfoon

Daarnaast is de plaatsing van je microfoon belangrijk. Bij de positie gaat het in de eerste plaats om de afstand tot de microfoon. Algemeen kun je stellen: hoe dichterbij hoe beter. Als je te ver van de microfoon af zit, klinkt je stem iel, heeft ‘ie weinig ‘body’. En ook neem je in verhouding meer galm en bijgeluiden op als je te ver van je microfoon af zit. Maar: te dichtbij is ook niet goed, want dan wordt het geluid een grote brei met heel veel lage frequenties. En dan is het ook niet goed te verstaan.

Het is een beetje afhankelijk van welke microfoon je gebruikt, maar als je ongeveer een vuist tussen je mond en de microfoon aanhoudt, zit je over het algemeen goed. Die vuist moet je dan tijdens het opnemen natuurlijk wel weghalen, want anders ben je natuurlijk ook niet te verstaan ;-).

Ook belangrijk is de hoek ten opzichte van je microfoon. Microfoons zijn heel gevoelig en kunnen daarom niet goed overweg met krachtige luchtstromen. En hoe gek het ook klinkt: bij het uitspreken van sommige letters produceer je superveel lucht.
Testje doen? Houd dan eens je hand voor je mond en spreek de volgende letters uit zoals je ze op de basisschool hebt leren uitspreken: a, d, s. Als het goed is voel je niet of nauwelijks lucht op je hand komen. Spreek dan nu eens de volgende letters uit: p, b. Voel je dat in je hand? Daar zijn microfoons dus heel gevoelig voor en die klinken dan ‘overstuurd’ of niet mooi.

Om dat te voorkomen, positioneer je je microfoon een beetje schuin t.o.v. je mond. Zodat je niet direct in de microfoon praat, maar er net langs af. Ongeveer zoals in bovenstaand plaatje.

Nabewerking

Dan nog even een korte toegift. Een goed klinkend eindresultaat staat of valt met de finishing touch, en dat is de nabewerking van de klant van je opname. Jullie zullen niet allemaal even grote audio-nerds zijn als ik en dit de meest leuke stap vinden, maar belangrijk is hij zeker. Maar wat daar bij komt kijken, bespreek in mijn artikel over de montage van je podcast.

Ben je benieuwd naar luistervoorbeelden bij dit artikel? Beluister dan de podcast-aflevering over stemopnamen via Springcast of zoek hem op in je favoriete podcast-app.

Je podcast monteren in 4 stappen.

Heb je je eerste podcast opgenomen? Dan is het tijd om de afleveringen te gaan editen (of monteren in goed Nederlands). In dit artikel leg ik je uit wat audio-editing eigenlijk is en welke tools je daarvoor kunt gebruiken. Daarna neem ik je mee in de 4 stappen in het edit-proces om te komen tot een publiceerbaar eindproduct: een topklinkende podcast.

Wat is audio-editing?

Audio-editing, montage of nabewerking, allemaal termen die hetzelfde betekenen. En dat zijn twee dingen:

  1. In de eerste plaats het combineren van diverse losse geluidsopnamen, muziekfragmenten en sound design (een duur woord voor geluidseffecten) tot één audio eindproduct. In dit geval een podcast. Net zoals je in een videobewerkingsprogramma losse videofragmenten combineert met muziek en bv. logo’s om daarmee één video te kunnen maken.
  2. Daarnaast bewerk je met audio-editing ook de fragmenten zelf. Net zoals je in je videobewerkingsprogramma de kleur en helderheid van een videofragment bewerkt, bewerk je in een audiobewerkingsprogramma de klankkleur (hoe dof of hoe schel het klinkt bijvoorbeeld) en volumes om je podcast verstaanbaar en professioneel te laten klinken.

Waarom audio-editing?

En daarmee heb ik eigenlijk al meteen antwoord gegeven op waarom je aandacht besteedt aan je audio-edit. De tijd dat een podcast een kwestie was van je recorder aanzetten, drie kwartier kletsen en dat online zetten, ligt door de professionalisering van de podcastwereld inmiddels – gelukkig – achter ons. De luisteraar verwacht een strak afgewerkt goed klinkend eindproduct dat in elke luistercontext (op de bank, in de trein, tijdens het koken) goed te verstaan is. En daar zorg je onder andere in de montage voor.

Daarnaast biedt de edit-fase je de mogelijkheid om de manier waarop je je podcast brengt te manipuleren, waardoor je boodschap krachtiger overkomt. Door gebruik te maken van storytelling-technieken kun je je luisteraar beter boeien en binden. Zo kun je bijvoorbeeld een interview met opgenomen vragen en antwoorden zo bewerken dat je de vragen weglaat en het voor de luisteraar als een monoloog lijkt. Zo kun je het verhaal van de geïnterviewde krachtiger overbrengen.

De tooling: audio-edit programma’s

Dan is natuurlijk de vraag: waar doe je dat monteren van audio in? De software die je daarvoor gebruikt heet een ‘digital audio workstation’ oftewel DAW. Er zijn diverse gratis en betaalde programma’s op de markt met heel beperkte of juist enorm uitgebreide functies.
Een veel door beginnend podcasters gebruikt gratis programma is Audacity. Het is een gratis programma met veel mogelijkheden, maar de workflow is niet echt ideaal voor podcasting. Er bestaat ook een speciaal radio-/podcastprogramma Hindenburg, maar dit is wanneer je wat meer features wilt – een prijzig pakket.
Interessante andere optie zijn de programma’s die ook gebruikt worden door sound designers en muzikanten. Voorbeelden zijn: Pro Tools, Cubase, Logic en Studio One. Deze zijn ook prima te gebruiken voor het editen van je podcast.

Elke DAW of audiobewerkingsprogramma bestaat uit de volgende hoofdonderdelen:

  • Timeline of tijdlijn, die de tijd en specifieke momenten van het project weergeeft.
  • Transport-controls, dit zijn de knoppen waarmee je naar voren en naar achter in je timeline kunt, kunt afspelen, kunt opnemen en kunt stoppen.
  • Sporen/tracks, waarop verschillende geluiden tegelijkertijd te horen kunnen zijn.

In 4 stappen naar een topklinkende podcast

Om van ruwe opnamen te komen tot een publiceerbare podcast doorloop je in de edit of montage vier stappen. Dit zijn ze:

  1. De edit voorbereiden
  2. Het verhaal neerzetten
  3. De klank professioneel maken
  4. Voorbereiden voor publicatie

Ben je benieuwd wat je in elke stap moet doen? Beluister dan de podcast-aflevering over audio-editing via Springcast of zoek hem op in je favoriete podcast-app.

Video podcasts

Podcasts, dat is toch alleen luisteren en niet kijken? Dat klopt, in zijn oorspronkelijke vorm worden podcasts alleen als audio aangeboden. Toch zie je de laatste tijd steeds vaker dat het meerwaarde heeft om tijdens het maken van een podcast ook video-opnamen te maken. Waarom is dat eigenlijk en hoe pak je het aan?

Voordelen van video bij een podcast

Het klinkt misschien gek, maar steeds meer mensen ‘luisteren’ podcasts via YouTube of via social media zoals LinkedIn. Ze gaan daar op zoek (YouTube is na Google de meest gebruikte zoekmachine) of komen het tegen in hun timeline. Op deze videokanalen aanwezig zijn zorgt dus voor een groter luisterbereik van je podcast.

Bovendien biedt een beeldopname de mogelijkheid fragmenten uit de podcast te gebruiken voor andere kanalen. Denk aan een korte quotevideo voor gebruik op social media om aandacht te vragen voor de podcast. Of gewoon om weer even aanwezig te zijn in de tijdlijn van je volgers! De algoritmes van social media zijn zo ingesteld dat videoposts bij een groter deel van je volgers terecht komen, dan posts met alleen audio of tekst. Video-opname van je podcast is dan een relatief makkelijke manier om videocontent voor je socials te genereren.

Hoe start ik met video bij mijn podcast?

Net zoals met podcasten zelf kun je het filmen van je podcast heel klein houden of juist heel groots uitpakken. Laten we eens naar die twee uitersten kijken:

Eén totaalbeeld met je mobiel
De meest laagdrempelige manier om te beginnen met video bij je podcast is door je mobiel op een statief te zetten en een totaalshot te maken van alle sprekers in de podcast. Het is al meteen alsof de kijker mee aan tafel zit. En in de montage hoef je maar één spoor beeld en één spoor geluid te synchroniseren. Kijk maar eens naar dit voorbeeld van de mannen van McChange.

Jeroen Bouman en Karsten Bezooijen in gesprek over gedragsdynamiek.
Dr. Ingrid Desar en Ikram Achbar in gesprek over zeldzame kankers.

Opname met meerdere camera’s en licht
De meest uitgebreide manier van video bij je podcast, is om het camerawerk als een filmopname te benaderen. Je werkt met meerdere camera’s en videobelichting, zodat elke spreker in de podcast goed uitgelicht en in close-up in beeld komt. Wanneer je dan ook nog een totaalbeeld filmt, heb je ruim voldoende camerastandpunten om te kunnen wisselen tijdens de podcast. Door die afwisseling in beeld blijft de kijker geboeid en wordt hij meer ‘in het verhaal’ getrokken. Deze opzet is in de montage natuurlijk heel bewerkelijk. Je moet meerdere sporen beeld synchroniseren en de juiste momenten voor de camerawissels bepalen. Een voorbeeld is deze podcast voor het Radboudumc die ik voor het ziekenhuis produceer.

In de meeste videopodcasts die ik voor organisaties produceer, werk ik met twee camera’s en belichting. Eén camera die een totaalshot draait, zodat ik met de andere camera wisselende close-ups maak van de spreker die op elk moment aan het woord is. Dit geeft niet alleen een gevarieerd beeld om mee te werken in de montage, maar zorgt er ook voor dat het wegsnijden van ongewenste passages makkelijker gaat, doordat je als het ware naar een andere camera kunt ‘schakelen’.

Kies de aanpak passend bij je doel

Wil jij zelf aan de slag met een videopodcast, maar weet je niet goed welke aanpak (klein of groot) jij moet kiezen? Kijk dan vooral naar het doel en doelgroep van je podcast. Gaat het om een commerciële podcast die voor marketingdoeleinden wordt ingezet? Dan is het raadzaam om te investeren in een professionele uitstraling met meerdere camerastandpunten en belichting. Je bedrijfsvideo film je immers ook niet zelf op je mobiel. Ik ondersteun je er graag bij.

Heb je daarentegen een podcast op persoonlijke titel en verwacht je je meeste kijkers in je eigen social media tijdlijn, dan is een totaalshot met een moderne smartphone natuurlijk meer dan voldoende!

Meer weten?

Benieuwd wat video voor jouw podcast kan betekenen? Neem contact op als je advies nodig hebt.

Deze blog beluisteren?